Ana Sayfa Biyografi Öyküler 14/28 Ada'dan Yazılar Söyleşiler Kitaplar Hakkımda Tez Albüm İletişim
Son Eklenenler
Önerdiklerim
"EDEBİYAT İDEOLOJİSİZ OLMAZ"  Kün Edebiyat, Sayı: 3, Kasım-Aralık 2012, Soran: Ercan KÖKSAL

  

 

 

 

Edebiyatçı'nın siyaset ve ideoloji karşısındaki tavrı ne olmalı?

Edebi eserde ideolojiye ne oranda yer verilmelidir? Ya da böyle bir tavır doğru mudur?

 

Hiç kem küm etmeden diyeyim: İdeolojiden ve siyasetten uzak tek bir mısra, tek bir cümle bile düşünemiyorum. Açayım: “İdeoloji” İngilizcede 1796’da kullanılır ilkin, “zihin felsefesi” anlamındadır. Sözcük Napoleon Bonaparte’ın 19. yüzyıl sonlarında Aydınlanma ilkelerine “ideoloji” diye saldırmasıyla olumsuz anlamını yüklenir, muhafazakârlar tarafından da o gün bugün demokratik yahut sosyalist politikaları kötülemek için kullanılır. Fakat Marx bir anlam daha yükler sözcüğe; buna göre, üretim koşullarının ifadesidir “ideoloji”. Yani, işçi sınıfının da burjuvazinin de ideolojisi vardır ve her ideoloji ait olduğu sınıfın düşünce sistemidir. Evet, aynen öyle. Şair ve yazar da bir sınıfa ait olmakla bir ideolojinin yanında kendiliğinden yahut bilinçli olarak ama mutlaka yer alır.    

Sanat, edebiyat ideolojisiz, siyasetsiz olmaz. Bunda mesele yok. Mesele, nasıl olacağı noktasında. Çünkü sanat adamı, ideolog değildir. İdeolog, didaktik dille konuşur. Açıklar. Tartışır. Örneklendirir. Belge sunar vb. Bilim adamı gibi çalışır. Oysa sanat sanatın diliyle yapılır. Edebiyattaki karşılığı da edebî dildir. Bu dil, 1) metaforiktir, 2) özgündür, üslubu vurgular. “Edebî” sözcüğüyle vurgulanan da edep’tir ahlak’tır. Ancak İslam adabı olduğu gibi Hıristiyan adabı, Budist adabı, dahası literatüre “racon” diye girmiş bir kumar adabı, bir delikanlı terbiyesi, daha dahası bir malume namusu bile var. Görülüyor ki “âdâb” mekânla, grupla yakından ilgili bir kavram. Bir sisteme ait. Bu sistem bir din de olabilir, bir ideoloji de. Edebiyatçıdan beklenen, düşünceyi kendi ahlakıyla, kendi estetiğiyle buluşturmasıdır işte.

Her ideoloji, gerçekliği anlatmak için genellemelerden yararlanır. Tasvir eder, bu tasvire göre nasıl davranılacağını dikte eder. Kendini kapatır. Karşıtını ötekileştirir. Böylesine köşeli duruş ideolog için bile sakıncalıdır. Çünkü gerçeklik hareketlidir, sürekli değişir; dolayısıyla gerçekliği anlatmak, kapalı olan ideolojiyle imkânsızlaşır. Edebiyat ideolojiye asla kapanmamalı. İdeolojiler arasında geçişkenlik vardır çünkü. Yahut şöyle: Hayat/gerçeklik, her ideolojiyi hem doğrulayacak hem yalanlayacak yaşantılarla lebaleptir, edebiyatçı bunu görmeli. Bunları yazmalı.    

 İdeolojiden vazgeçilmiş olmuyor mu bu durumda? Hayır! Kerteriz alınacak tek pusula her zaman ideolojidir. Yeter ki hayatla buluşturulsun, üzerine abanılmasın.

Kün Edebiyat, Sayı: 3, Kasım-Aralık 2012

Diğerleri

YAZAR NECATİ MERT'LE ÖYKÜ ANLAYIŞI VE ÖYKÜLERİ ÜZERİNE SÖYLEŞİ Hece, Sayı: 216, Aralık 2014 Konuşan: Handan Acar Yıldıız

KUNDURACI MUŞTASIYLA DÖVÜLÜR GİBİ GEÇTİ YILLAR  Star, 29 Ocak 2014, Konuşan: Yusuf Çopur

"Memleket Kitabevi"ne 3 çay söyle biri demli olsun!  Akşam Kitap, 10 Ocak 2014, Konuşan: Adnan Özer

"YERELİN HİÇBİR ŞEYİ ÖNEMSENMEDİ"  Star Kitap, Sayı: 62, 12 Aralık 2013, Konuşan: Yusuf Çopur

Memleket Kitabevi

"BİZİM DÜKKÂN 'MERKEZ' DEĞİL, 'MEKÂN'DIR"  Gerçek Hayat, Sayı: 2013-44 (679), 28 Ekim-3 Kasım 2013, Konuşan: Feyza Betül Aydın

"Devletin 'öteki' gördüğü her düşünceye yakınım."  Sofra, Sayı: 1, Mart-Nisan-Mayıs 2013, Konuşan: İbrahim Adıyaman

"EDEBİYAT İDEOLOJİSİZ OLMAZ"  Kün Edebiyat, Sayı: 3, Kasım-Aralık 2012, Soran: Ercan KÖKSAL

"Gece 12'de bir tren gelirdi İstanbul'dan"  Sakarya Yenihaber, 10 Eylül 2012, Konuşan: Engin ARAPOĞLU

"KİÇLER ŞEHRİNDE YAŞIYORUZ"  Bizim Sakarya, 24 Şubat 2005, Konuşan: Özgür ARIK

"KAPIDAN İÇERİ GİRMEK" NECATİ MERT, Gren, Sayı: 14, Mayıs-Haziran 2004, Konuşan: Tamay AÇIKEL

"ZAMANSIZ" YA DA TAM VAKTİ  Yeni Şafak/Kitap, 11 Ocak 2012, Konuşan: Nursem Banu ÖZYÜREK

"DİL DEVLETİN DEĞİL MİLLETİNDİR"  Gerçek Hayat, Sayı: 2012-11 (594), 12-18 Mart 2012, Konuşan: Suavi Kemal

NECATİ MERT İLE "ZAMANSIZ" VE ÖYKÜ ÜZERİNE SÖYLEŞİ  Heceöykü, Sayı: 48, Aralık 2011-Ocak 2012, Konuşan: Cemile SÜMEYRA

"BAŞÖRTÜSÜ LAİKLİĞE NEDEN AYKIRI OLSUN?"  Yeni Sakarya, 6 Ağustos 2009, Konuşan: Engin ARAPOĞLU

"NOBEL'İN SOLDA İTİBARI YOKTUR"  Yeni Sakarya, 4 Ağustos 2009, Konuşan: Engin ARAPOĞLU

"DEPREMDEN SONRA BU ŞEHRE GÖZ DİKİLDİ"  Yeni Sakarya, 3 Ağustos 2009, Konuşan: Engin ARAPOĞLU
 
 
Site İçi Arama
 
Üye Girişi

Kullanıcı Adı :

Şifre :

Kayıt Ol - Şifremi Unuttum

Kitaplar
COPYRIGHT 2010 © Her Hakkı Saklıdır. İzinsiz ve Kaynak Gösterilmeden Alıntı Yapılamaz.
Networkbil.Net