Ana Sayfa Biyografi Öyküler 14/28 Ada'dan Yazılar Söyleşiler Kitaplar Hakkımda Tez Albüm İletişim
Son Eklenenler
Önerdiklerim
BAŞKAN GELİNCE Hece, Sayı: 219, Mart 2015

 

 

Büyüklerin yanında sigara içilmez.

Yerlere tükürülmez.

Başkan gelince ayağa kalkılır.

Cümleden sonra nokta konur. Yeni cümle büyük harfle başlar.

“Hadi canım!” diyeceğim de hadi peşin peşin demeyeyim.

“Abdest” mi yazılır, “aptes” mi? “Camii” mi, “camisi” mi? Ben her ikisini de kullanırım. Karşımdakine bağlı. Karşımdakinin emin olduğu ilmi, inancı, toz kondurmadığı bilgisi varsa eğer, ona göre değişir tercihim. Sözgelimi, mangalda kül bırakmayan ilericiye karşı tercihim “camii”dir de, fazlasıyla gelenekçiye karşı da “camisi” olur. Hangisi doğru bunların? İkisi de. İlkinde Arapça yazım esas alınmıştır, ötekinde Türkçe. Henüz kültürel ara dönemdir, yazım birliği sağlanmamıştır; tarafların inatları bence anlamsızdır, bazen birini, bazen ötekini seçerek bu anlamsızlığı söylemek isterim ben de. Peki, kendi halinde biri ise karşımdaki? O zaman el bağlarım, onun dilini seçerim. Diyeceğim, ona da diyeceğimi böyle derim.

Bilgisayar mı? Bilgisayarın çözeceği meseleler değil bunlar. Bilgisayar da kendisine ne yüklenmişse ona göre çizik atıyor. “Abdest”i çiziyor; belki “aptes”i çizeni de vardır. Ya da “camii” de “camisi” de ruhsat alıyor. Geçerken: “Fırtınada denizkızı yuttu” yazdığımızda da uyarmaz bizi bilgisayar, “Deniz kızı evine çekildi” yazdığımızda da. Oysa her ikisi de yanlıştır. İlkinde “deniz” ve “kız” ayrı varlıklardır, ayrı yazılmalıdırlar; ikincisinde bir masal kahramanıdır söz konusu olan, “deniz”le “kız” bu sefer bitişik olmalıdırlar.

Aa, kalktım ben de kural koydum. “Öyle olmalı, böyle olmalı” dedim. Yakıştı mı? Adam vardır, diyeceğini, “denizkızı” yazması gerekirken “deniz kızı” yazarak diyecektir, kalkar öyle der. Ben de yararlanırım kendisinden. Yazısına borçlanırım.

Bilgisayara gel de bunu anlat! “Cümleden sonra nokta konur. Yeni cümle büyük harfle başlar.” Bilgisayarın bildiği bu. Buyurun Attilâ İlhan: “ben sana mecburum bilemezsin / adını mıh gibi aklımda tutuyorum” Nerde nokta? Nerde büyük harf? “E, o şair!” diyeceksiniz. Hayır! Şairin, diyeceğini kural dışına çıkarak deme hakkı varsa herkesin var. İşte Rasim Özdenören, işte “Çarpılmışlar”daki öyküleri.

Nur Çintay A. da oynar dille, Perihan Mağden de. Başkaları da var. Kimileyin sayıları rakamla yazarlar. Sözcüklerde kimi harf ya da heceleri büyülttükleri olur. “Amerikan”, “ihale” yazmazlar da, örneğin “ameriKAN” yazarlar, “İHaLe” yazarlar. Ayşe Düzkan’sa hiç mi hiç mi hiç büyük harf kullanmaz. Kural dışı. Evet! Onlar da kurallara karşı zaten. Delikanlıların saç uzatması, küpe takması neyse bu hanımların da yaptıkları o. Kuralcılığı şeytan uçurtması yapıp uçurmak.

Birkaç yıl oluyor, Tanpınar’ın “Sahnenin Dışındakiler” romanındaki bir cümlesi yüzünden tartışma çıkmıştı. Cümle şu: “Bir an, her şey, herşey bittikten sonra Paşa ile kolkola ocağa atılışımızı düşündüm.” Tartışılan da şu: Buradaki ayrı ve bitişik yazılmış “her” ve “şey”lerden hangisi doğru? Bu bir dalgınlık mı, dizgi yanlışı mı, yoksa Tanpınar’ın ikisi üzerinden ayrı ayrı diyeceği mi var? “Şey”li bileşik sözcüklerde ayrı yazım kuraldır. Üstelik eski yeni bütün yazım kılavuzları da bunda hemfikirdir. Ama o sırada hissedildi ki “her şey”de “ayrı ayrılık” anlamı vardır, “herşey” de “topluluk, bütünlük”. “Gerçek Hayat”tan Murat Menteş’in örneğini hatırlayarak, şöyle: “Balkondaki her şey ıslanmıştı” ile “Balkondaki herşey ıslanmıştı”nın anlattığı aynı değildir. İlki, “ıslanmış masa, sandalye ve çiçekleri, asılı çamaşırları vb.” dert edinmiştir, ikincisi ise “balkonun bütünüyle ıslanmışlığı”nı. Kuralmış! Hadi canım!

Bilen bilir, Nuri Pakdil’in kitapları dipnottan geçilmez. Ama hepsi de hemen hemen şöyledir: “Doğrudur; dizgi, düzelti yanlışı yoktur.” Sözcüklerle öyle oynar ki Nuri Pakdil okurda tereddüt uyandırırcasına. O da n’apsın k(u)ralcının* bunca olduğu bir yerde okuru uyarmak zorunda kalır.

Hadi “Çarpışan Sesler”inden bir de bir alıntı: “İliklerimize işlenecek, iliklerimize sinecek derinlikte, yoğunlukta bir şehirlileşinilinebilinseydi Yüce Osmanlı imparatorluğunda, yeryüzünün tüm yüzü şimdi gülüyor olurdu.”

Uzun sürdü şu dil mevzuu. Ne diyordum? “Başkan gelince ayağa kalkılır.” Hadi canım!  

 

 

 


* Doğrudur; dizgi, düzelti yanlışı yoktur.

 

Diğerleri

DÜŞMEKLE DOĞMAK ARASINDA Heceöykü, Sayı: 80, Nisan-Mayıs 2017

AHMET HÂŞİM HAKKINDA Hece -Ahmet Hâşim Özel Sayısı- Sayı: 241, Ocak 2017

KAHRAMANLARIM Heceöykü, Sayı: 78, Aralık 2016-Ocak 2017

ARA'YIŞ, SAİT FAİK, GERÇEK, 50 KUŞAĞI, SOL Heceöykü, Sayı: 77, Ekim-Kasım 2016

ERKEĞİN İCAZETİYLE Hece, Sayı: 161, Mayıs 2010

HİKÂYE DE , ÖYKÜ DE Heceöykü, Sayı: 70, Ağustos-Eylül 2015

ŞEHİR İLİŞKİLERİNİN ADAPAZARI ÖZELİNDE KISA TARİHİ Hece [Şehirlerin Dili Özel Sayısı] Sayı: 150-151-152, Haziran-Temmuz-Ağustos 2009

GÜNLÜK VE MAHREM Hece -Günlük Özel Sayısı- Sayı: 222-223-224, Haziran-Temmuz-Ağustos 2015

ÖYKÜDE FİNAL Heceöykü, Sayı: 69, Haziran-Temmuz 2015

BAŞKAN GELİNCE Hece, Sayı: 219, Mart 2015

YAZARIN YAZARDAN ALDIĞI Heceöykü, Sayı: 68, Nisan-Mayıs 2015

ÖLÜM KORKUSU VE KAYGISI ETRAFINDA ÖYKÜLERİMİZ, Heceöykü, Sayı: 15, Haziran-Temmuz 2006

"ÜÇÜNCÜ ÖYKÜLER" NE TAŞRA DERGİSİYDİ NE DE NİTELİKLİYDİ Hece, Sayı: 69, Eylül 2002

BAŞUCUMDAKİLER Heceöykü, Sayı: 66, Aralık 2014-Ocak 2015

PEYAMİ SAFA'NIN DİLİ, ÜSLUBU VE TÜRKÇEYE DAİR DÜŞÜNCELERİ Hece -Bir Tereddüdün Aydını Peyami Safa Özel Sayısı- Sayı: 217, Ocak 2015

MEMLEKET HALLERİ, GEÇİŞKENLİK VE EDEBİYATA YANSIMASI Hece, Sayı: 213, Eylül 2014

HALK HİKÂYELERİ YENİDEN YAZILIR VE YORUMLANIRKEN  Heceöykü, Sayı: 32, Nisan-Mayıs 2009

RÖNESANS DÜŞÜNCESİ  Hece -Batı Medeniyeti Özel Sayısı- Sayı: 210-211-212, Haziran-Temmuz-Ağustos 2014

İLK KİTAP SEVİNCİM İLK KİTABIMDAN DEĞİL  Hece, Sayı: 209, Mayıs 2014

YAZARA BAL ÇALINIP EMEĞİNE EL KONUYOR  Hece, Sayı: 208, Nisan 2014
 
 
Site İçi Arama
 
Üye Girişi

Kullanıcı Adı :

Şifre :

Kayıt Ol - Şifremi Unuttum

Kitaplar
COPYRIGHT 2010 © Her Hakkı Saklıdır. İzinsiz ve Kaynak Gösterilmeden Alıntı Yapılamaz.
Networkbil.Net