Menü
ZAMANSIZ ÖYKÜLER  Efe ERTEM, Kitap Zamanı, Sayı: 74, 5 Mart 2012
Hakkımda • ZAMANSIZ ÖYKÜLER  Efe ERTEM, Kitap Zamanı, Sayı: 74, 5 Mart 2012

ZAMANSIZ ÖYKÜLER  Efe ERTEM, Kitap Zamanı, Sayı: 74, 5 Mart 2012

  

Bu yıl Türkiye Yazarlar Birliği’nin öykü dalında Edebiyat Mevsimi Büyük Ödülü’ne değer görülen Necati Mert’in beğeni toplayan “Zamansız” adlı kitabı Hece Yayınları tarafından okura sunuldu. “Zamansız”, hem öykü okuruna hem de öykücülüğümüze iyi gelecek…

“ZAMANSIZ”, NECATİ MERT, HECE YAYINLARI, 128 SAYFA, 9.50 TL

Necati Mert, uzun yıllardır deneme ve öyküyü birlikte götüren ve Türk edebiyatında benzerine az rastlanır bir nitelik taşıyan bir yazar. Denemelerdeki dili, dilin varılması zor noktalarına ulaşan, Türk edebiyatında anlattıkları kadar üsluplarıyla da zirveye oturan Cemil Meriç, Salâh Birsel gibi deneme üstatlarıyla kıyaslanabilecek, başlı başına bir ustalığın göstergesi. Aynı ustalık bambaşka bir halde, bu sefer öyküye yaraşır biçimiyle başka bir türde karşımıza çıkıyor.
Necati Mert’in son öykü kitabı “Zamansız”, usta yazarın son birkaç yıl içinde yayımlanan öykülerinden oluşuyor. Özellikle Hece Öykü’deki inceleme ve denemeleriyle edebiyattaki ustalığını bir deneme yazarı olarak gösteren yazar, “Zamansız”la “ben aslında öykücüyüm” demiş oldu. “Zamansız”ın okura ve Türk öykü(cü)süne verdiği mesaj bununla sınırlı değil.  
 
Klasik iyi, ama yazan nerede?
Türk edebiyatında süreğen bir “tartışmanın” ya da serzenişin konusudur öykünün vardığı nokta. Edebiyatın gücünü postmodernde arayanlar “kompleks” metinleri övmeyi adeta iş edinmiş, 90 kuşağına da hem yazdıkları hem övdükleriyle, çok şükür (!), kompleks metin yazarlığını aşılamayı başarmışlardır. “Klasik iyidir, ama Sait Faik’le birlikte o da öldü”cüler vardır bir de… Onlara göre de asıl iş klasiktedir ama, yazan nerde? Belki büyük bir iddia, Necati Mert okunmadan yapılan ve yapılacak her öykü tartışması havanda su dövmekten öteye geçemez. Deneme yazıları için adını Salâh Birsel, Cemil Meriç’le anmıştık… Öyküsü içinde aynı cümle içine konulacak isimler Sait Faik ve Memduh Şevket gibi ustalardır.
Necati Mert öykünün ve edebiyat dünyamızın röntgenini on iki yıl önce çekmiş, raporunu da yazmıştır aslında: “Paytonun F’si” (Çarksuyu, 1995). Geçelim…         
 
Öykünün duygusu, duygunun öyküsü
“Zamansız”, öykünün kalıba sığmazlığının bir usta elinden sunumu aslında. Bu sav, akıllara hemen şunu getirip çelişki olarak algılanabilir: Öykünün sınırlarını genişletmek isteyenleri kompleks metin yazarı olarak niteleyip kalıba sığmazlığı öykünün bir niteliği olarak tanımlamak da nesi? Belirtelim: Bu kalıba sığmazlığı doğru algılamak için kalıbın hacmini, niteliklerini bilmek, kabullenmek ve uygulayabilmek önkoşul. Benzetme olsun diye: Bir otomobil tasarlamak için yola çıkan kişinin bu tasarımda dört tekerleğe yer vereceğini biliriz. Çünkü iki tekerlekli olursa adı otomobil olmuyor!
 
Dil yalınlığı…
“Zamansız”da öykünün bütün zamanları iç içe. Klasik öykünün sınırlarını zorluyor, diliyle, kurgusuyla, duygusuyla bugüne taşıyor. Ancak yazarın kolay erişilmez bir dil yalınlığıyla ördüğü bu edebiyat, satır aralarına gizlemeden, “bu böyledir” özgüveniyle bir yeniye de yol veriyor. Necati Mert, “Zamansız”la aslında kendi kaleminin sınırlarını zorluyor. Bu tür zorlamalar risklidir. Yazarın emin adımlarla girdiği bu yoldaki asıl güvencesi ise öyküyü okurun belleği, bilinci ve aklıyla çatışma unsuru olarak değil, an’ın duygusunu aktarma vasıtası olarak görebilmesi. Siyaset, günlük hayat, psikoloji, nesneler, mizah, ironi ve daha fazlası Necati Mert öyküsünde yerli yerinde ve hayatın kendisi gibi iç içe, bütünsel.
Öykü okurunun yanı sıra, öykü yazma yolundakiler için de ufuk açıcı bir eser olan “Zamansız”ın, türe olan katkılarıyla kısa süre önce Necati Mert’e Türkiye Yazarlar Birliği Büyük Ödülü’nü kazandırdığını ve özellikle, öykü okuma hasretiyle kitapçıların “Tür: Öykü” reyonlarında kitap karıştıran ve nerede bu öykü, diyenlere çok iyi geleceğini belirtelim. Elbette Türk öyküsüne de…
 
Kitap Zamanı, Sayı: 74, 5 Mart 2012

Necati Mert

Türk yazar, eleştirmen İlk ve orta öğrenimini Yozgat'ta tamamladı. Ankara Meslek Yüksekokulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü'nü bitirdi....